ત્યાં લગી આશ સૃષ્ટિની જ્યાં લગી ઉગતા ફૂલો, જિંદગી જીવવા જેવી જ્યાં લગી કવિના કુળો

Monthly Archives: જુલાઇ 2012

મનુષ્ય સામાજિક પ્રાણી છે. પ્રાણીઓમાં પ્રાણ મુખ્ય હોવાથી પ્રાણીઓ તરીકે ઓળખાય છે. મનુષ્યમાં મન મુખ્ય હોવાથી મનુષ્ય તરીકે ઓળખાય છે. મન અને પ્રાણ સંયુક્ત જોડકા છે. મનને વશ કરવાથી પ્રાણ વશ થાય અને પ્રાણને વશ કરવાથી મન વશ થાય.

પ્રત્યેક મનુષ્ય પાસે સ્વતંત્ર મન હોવાથી અને સ્વતંત્ર વિચાર પ્રણાલી હોવાથી વળી વિચારોની અનેકવિધતા હોવાથી તેમની વચ્ચે સમાનતા હોવાની શક્યતા નહીંવત છે.

પૃથ્વી ઉપરના સર્વ પ્રાણીઓમાં માત્ર મનુષ્ય એવો છે કે જેણે સમાજની રચના કરી છે અને સામુહિક રીતે રહેતાં શીખ્યો છે. અન્ય પ્રાણીઓ એકબીજા પ્રત્યે પ્રેમ કે ધૃણા કે અન્ય ભાવો થોડા ઘણાં વ્યક્ત કરી શકે છે પણ વિચારોનું આદાન પ્રદાન એક માત્ર મનુષ્ય જ કરી શકે છે.

સામાજિક પ્રાણી હોવાથી અને સમુદાયમાં રહેતો હોવાથી એક મનુષ્ય બીજાને મદદરુપ થઈ શકે / અવરોધરુપ થઈ શકે અથવા તો તટસ્થ રહી શકે.

સામાન્ય રીતે પોતાને નુકશાન ન જતુ હોય તો મનુષ્ય બીજાને મદદરુપ થવા તૈયાર થતો હોય છે. તેવી જ રીતે પોતાને કશો લાભ ન હોય તો તે અન્યને અવરોધરુપ થતો નહી હોતો. કેટલાક મનુષ્યો સ્વના લાભ માટે અન્યને નુકશાન પણ કરી શકે છે. ટુંકમાં મનુષ્યોના એકબીજા સાથેના વ્યવહારો લાભાલાભ સાથે સંકળાયેલા હોય છે.

જેમ જેમ સમજણ વિકસતી જાય તેમ તેમ મનુષ્ય બીજાને વધુને વધુ મદદરુપ થવાનો પ્રયાસ કરે છે. જેમની સાથે આત્મિયતાની લાગણી હોય તેને પણ મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. કુટુંબની વ્યક્તિઓ પોતાના કુટુંબીજનોને, એક મિત્ર બીજા મિત્રને, એક સમુદાય પોતાની જેવા અન્ય સમુદાયને, એક દેશની વ્યક્તિ પોતાના દેશની વ્યક્તિને, એક ધર્મની વ્યક્તિ પોતાના ધર્મની વ્યક્તિને મદદ કરવા તૈયાર થતી હોય છે. જ્યાં આત્મિયતા નથી હોતી ત્યાં મદદ કરવાની ભાવના કે ઈચ્છા ઉત્પન્ન થતી નથી હોતી.

મદદ ઘણાં સ્તરે થઈ શકે. જેમ કે ભુખી વ્યક્તિને અન્ન આપીએ તો તે એક ટંક પુરતી મદદ થઈ કહેવાય. વસ્ત્રહિનને વસ્ત્ર મળે તો તે થોડા લાંબા સમયની મદદ કહેવાય, ઘર વિહોણાંને ઘર મળે તો તે વધુ સારી મદદ કહેવાય. આર્થિક મદદથી થોડા સમય માટે જે તે વ્યક્તિનું દુ:ખ ભાંગે. જે તે વ્યક્તિને પોતાના પગ પર ખડો થવા માટે સક્ષમ બનાવવામાં આવે તો તે કાયમી મદદ થઈ ગણાય. આ ઉપરાંત શૈક્ષણિક મદદ, વૈચારિક મદદ, ભાવનાત્મક હુંફ કે લાગણી દ્વારા થતી મદદ વગેરે મદદ પણ સમયાંતરે ઉપયોગી મદદ હોય છે.

આત્મિયતા આવે કેવી રીતે? આત્મિયતા કોના વચ્ચે બંધાય? આત્મિયતા માટે અવરોધક કોણ? આત્મિયતા શેનાથી તુટે?

જ્યારે કશીક સમાનતા હોય ત્યારે આત્મિયતા આવે. એકબીજા સાથે વ્યવહાર કરવાથી આત્મિયતા બંધાય. મતભેદ અને મનભેદ આત્મિયતાના અવરોધક છે. મતભેદ અને મનભેદ હદ બહાર વધે ત્યારે આત્મિયતા તુટે.

વ્યક્તિની વિચાર સરણી અને લાગણી તંત્ર જેમ વધુ વિકસિત હોય તેમ તે વધુ વ્યક્તિઓ સાથે આત્મિયતા અનુભવી શકે. પોતાને જે તે કુટુંબનો માનનાર માત્ર કુટુંબ પ્રત્યે આત્મિયતા ધરાવશે. કોઈ સમાજનો માનવાથી તે સમાજ પ્રત્યે. કોઈ જાતીનો કે વર્ણનો માનવાથી તે જાતી કે વર્ણ પ્રત્યે. કોઈ પ્રદેશનો માનવાથી તે પ્રદેશ પ્રત્યે. કોઈ દેશનો માનવાથી તે દેશ અને તે દેશના નાગરીક પ્રત્યે. માનવ માનવાથી પ્રત્યેક માનવ પ્રત્યે. પ્રાણધારી માનવાથી પ્રત્યેક પ્રાણીઓ પ્રત્યે. સજીવ માનવાથી મનુષ્ય, પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિ પ્રત્યે અને ચૈતન્યરુપ આત્મા માનવાથી સઘળાં જીવો, જગત અને જગદીશ્વર પ્રત્યે આત્મિયતા અનુભવાય.

મદદ કરવાની ભાવનાનું ક્ષેત્ર પણ જેમ જેમ આત્મિયતા વધે તેમ વિકસે. વ્યવહારીક જગતમાં સર્વોચ્ચ મદદ બીજી વ્યક્તિને પગભર કરવામાં છે જ્યારે આધ્યાત્મિક જગતમાં સર્વોચ્ચ મદદ બીજી વ્યક્તિને માયા / પ્રકૃતિ કે જડના બંધનોમાંથી સર્વથા મુક્ત કરીને આધ્યાત્મિક રાજ્યમાં વિચરતો કરવામાં છે.

ક્ષેત્ર કોઈ પણ હોય મદદ કરવી અને મદદ મેળવવી તે આનંદદાયક ક્રીયા છે. જગદીશ્વરની સહાય તો સદાય આપણને હોય જ છે માત્ર આપણે તે જાણતા નથી એટલું જ.

શું આપણે યથાશક્તિ અન્ય જીવોને મદદરુપ થવા અને આ જગતને વધુ રહેવાલાયક બનાવવા પ્રયાસ કરશું?

Advertisements

ઉગે કમળ પંકમાં તદપી દેવ શીરે ચઢે
જન્મથી નહીં કર્મથી ઓળખાય ગુણો વડે

મીત્રો,

આપણે જાણીએ છીએ કે કમળ કાદવમાં ઉગે છે. તેના ગુણો, તેની સુંદરતા તેનું માધુર્ય તેની કોમળતા આ બધાને લીધે તેનું જન્મ સ્થળ કાદવ હોવા છતાં તે દેવનું મસ્તક શોભાવવાને લાયક બને છે.

જે સમાજ કે સંસ્કૃતિ જન્મના આધારે કોઈનું મૂલ્યાંકન કરતી હોય અને ગુણોના આધારે નહીં તે સમાજ, સંસ્કૃતિ અને તેની છીછરી માનસિકતાને હજાર વાર લ્યાનત છે.

કમળ કાદવમાં ઉગે છે છતાં એવું તો તેનામાં શું છે કે તે દેવનું મસ્તક શોભાવે છે? તેનામાં અસંગતા છે. કાદવમાં હોવા છતાં કાદવનો તેને સ્પર્શ નથી. જળમાં હોવા છતાં તે ભીનું થતું નથી. આ તેનો અસ્પર્શ યોગ છે. માનવી માનવીને અડવાથી અભડાઈ નથી જતો પણ દુર્ગુણો, વ્યસનો, મૂલ્યહિનતા અને ભ્રષ્ટાચાર કરવાને લીધે અભડાઈ ગયો છે. નિર્દોષ અને કચડાયેલી પ્રજાને જે હડધૂત કરે છે અને ભ્રષ્ટ, ખાઈ બદેલાના ચરણોમાં આળોટે છે તેવા નાપાક મનુષ્યો જ્યારે સત્તાની ધૂંસરી લઈને બેઠા હોય તો તેમની સાન કોણ ઠેકાણે લાવશે તે ય એક યક્ષ પ્રશ્ન છે. જો કે ભારતમાં તો દરેક પ્રશ્નને હલ ન કરીને યક્ષ પ્રશ્નો બનાવી દેવાયા છે. વિલંબીત ન્યાય પ્રક્રીયા, અવિરત ભ્રષ્ટાચાર, વડાપ્રધાન જેવા સર્વોચ્ચ પદાધિકારીઓની અનિર્ણયાત્મકતા વગેરે વગેરે.

વ્યક્તિથી સમુહ બને, સમુહથી રાષ્ટ્ર. આપણી વ્યક્તિઓ બગડી પરીણામે રાષ્ટ્ર બગડ્યું. દેશ પરતંત્ર હતો તે વખતે સ્વામી વિવેકાનંદને એક દેશપ્રેમી જૂથ મળવા ગયું અને પુછ્યું કે ભારતની આઝાદી માટે આપ કેમ કશું કરતાં નથી? તેમણે કહ્યું કે આપનો સવાલ સારો છે પણ આપણી પાસે એવા માણસો છે કે જે આઝાદીને પચાવી શકે? પહેલાં માણસો તૈયાર કરવા છે, રાષ્ટ્ર તો આપો આપ બનશે. યક્ષ પ્રશ્ન તો આજે ય છે જ ને કે એવા માણસો ક્યાં છે ? કે જે આઝાદ ભારતને ગૌરવથી મસ્તક ઉંચુ રાખી શકે તેવી પરિસ્થિતિમાં મુકે.

ભ્રષ્ટાચાર, વ્યસનો, સામાજીક / ધાર્મિક / આર્થિક / પ્રાદેશીક / નાત જાત વગેરેમાં વિભાજીત અંદરો અંદરના કલહમાં ડુબેલ આપણી પ્રજામાં નાગરીકત્વ જ ક્યાં છે? અને આ નાગરીક્ત્વ કોણ ઉભું કરશે? જરુર છે માણસને માણસ બનાવવાની, સર્વત્ર ઉછળી રહેલા કાદવ વચ્ચે પોતાની જાતને જળકમળવત અલિપ્ત રાખીને સાચું મનુષ્યત્વ પ્રાપ્ત કરવાની.

શંકરાચાર્યજી કહેતા કે મનુષ્યત્વં, મુમુક્ષુત્વં અને મહાપુરુષનો સંગમ દુર્લભ છે જે સાવ સાચી વાત છે. આજે મનુષ્યત્વં જ લુપ્ત થઈ ગયું છે. મુમુક્ષુત્વં અને મહાપુરુષોના સમાગમની તો વાત જ જવા દઈએ.

શું આપણે કાદવની વચ્ચે જળકમળવત રહી શકીશું?


ચોમાસામાં વરસાદ ન પડે તો જીવો ગભરાઈ જાય છે. શા માટે?

૧. પાણીની અછત થાય છે.
૨. પાક નીષ્ફળ જાય છે.
૩. નહાવાના આનંદથી પ્રકૃતિપ્રેમીઓ વંચિત રહી જાય છે.

પાણીની અછત થાય તો શું વાંધો?

પાણી જીવન જરુરીયાતનું અતી આવશ્યક અંગ છે. પાણી પીધા વગર જીવન ન ટકે. પાણી વગર સ્વચ્છતા ન રહે અને ગંદકી ન હટે.

પાક નીષ્ફળ જાય તો શું વાંધો?

ખાવા માટે જરુરી અન્ન ન ઉપજે. અન્નની અછત સર્જાય. ઉપલબ્ધ અન્ન મોંઘુ બને. અન્ન જીવન ટકાવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.

જે દેશમાં પાણીની અછત છે તેવા દેશો જેવા કે ઈઝરાયેલ વગેરે પાણીના એક એક ટીપાનો સદુપયોગ કરે છે જ્યારે આપણે આપણાં જળાશયોની જાળવણી માટે ઘણાં બેદરકાર છીએ.

વરસાદ ઉપર આપણો કાબુ ન હોવાથી અને ક્યારે અતિવૃષ્ટિ કે ક્યારે અનાવૃષ્ટિ થાય તે આપણે જાણતાં ન હોવાથી જળ અને જળાશયો તથા અન્ન અને અન્નના ભંડારોની યોગ્ય જાળવણી કરવી અને તેનો યોગ્ય માત્રામાં સદુપયોગ કરતાં શીખવું અને શીખવવું તે આવશ્યક બાબત છે.

આપણાં પૂર્વજો બીજાનું કેમ પડાવી લેવું, બીજાને કેમ મ્હાત કરવા, બીજાને કેમ નીચાજોણું થાય તેવો પ્રયાસ કરવો વગેરે બાબતે કુશળ નહોતા પણ તેઓ વર્ષ ચાલે તેટલા અનાજના કોઠાર ભરી રાખવા જેટલા અને પાણીના સંગ્રહ માટે કુવા / વાવ / તળાવ અને જમીનમાં મોટા ટાંકા બનાવવાનું કાર્ય કરી શકે તેટલાં વ્યવહારુ તો હતાં.

પ્રગતિની વાતો અને કાર્યની સાથે સાથે રોજ બરોજની જીંદગી સરળતાથી કેમ જીવી શકાય તે વીશે અને જે અન્ન, હવા, પાણી, જમીન અને આકાશ વગર જીવન શક્ય જ નથી તે પર્યાવરણની જાળવણી અંગે ય થોડાં જાગૃત થઈએ તો કેવું?


એક દિવસ હું લટાર મારવા નીકળ્યો.

કોયલ મજાના ટહુકા કરતી હતી, કાગડો કર્કશ અવાજે કાં કાં કરતો હતો, ચકલીઓ ઉડા ઉડ કરતાં કરતાં ચીં ચીં કરતી હતી, કાબર કલબલાટ. મેં તે દરેકને વારાફરતી પુછ્યું તમારી જાતી કઈ? તમારો આશ્રમ ક્યો? તમારો વર્ણ શું છે? અરે તમે ધનિક છો કે ગરીબ કાઈક તો કહો.

કોઈએ મારી વાત કાને ય ન ધરી. પોતાની મસ્તીમાં કોયલ ટહુકા કરતી રહીં, કાગડો કાં કાં કરતો રહ્યો, કાબર કલબલતી રહી અને ચકલી ચીં ચીં કરતી રહી.

મને તો ભારે આશ્ચર્ય થયું કે અરે અમે જેમને સમસ્યા માનીએ છીએ તેને આ પક્ષીઓ સમસ્યા ગણતા જ નથી.

હું આગળ વધ્યો.

ગુલાબ કાંટાની વચ્ચે સુગંધ પ્રસરાવતું ઉભું હતુ, જુઈના ગુચ્છાઓ હવાની લહેરખીની સાથે ફરફરતા હતાં. ચંપો, ચમેલી, કરેણ, ગલગોટા, અરે કાદવની વચ્ચે કમળ એવી રીતે અનેક જાતના પુષ્પો સૌંદર્ય અને સુગંધ લહેરાવતા હતાં.

મને ખાત્રી થઈ કે આ લોકોમાં તો જરુર ઉંચ નિચનો ભેદભાવ હશે જ. મેં તેમને પુછ્યું કે તમારામાં ઉંચુ કોણ અને નીચું કોણ? કોણ સાવ ક્ષુલ્લક છે અને કોણ અતીશય મહાન?

કોઈ કાઈ ન બોલ્યું માત્ર મંદ મંદ હાસ્ય વેરતાં સુગંધ અને સૌંદર્ય પ્રસરાવતા રહ્યાં.

હું તો વિમાસણમાં પડી ગયો. થયું કે અરે આતો કેવા મૂર્ખ છે તેમનામાં ઉંચ નીચનું અભીમાન જ નથી !

આગળ વધ્યો – કુતરા એકબીજા સામે ભસતાં હતાં, ગધેડા લાતાલાત કરતા હતા, ખુંટીયાઓ ઝગડતા હતા, ભુંડડાઓ ગંદકી ચુંથતા હતા.

તે સહુને પુછવાની હિંમત ન ચાલી. છાનો માનો ઘર ભેગો થયો. વિચાર કરવા લાગ્યો કે અંત:કરણ વિકસે તેમ જો સમજણ ન વિકસે તો મનુષ્ય અને પશુમાં કશો ફેર નથી.

મનમાં ગાંઠ વાળી કે બીજું કાઈ થવાય કે ન થવાય માણસ બનવાનો પ્રયાસ આજીવન કરવા જેવો છે.


હું માનવી માનવ થાઉં તો ઘણું – સુંદરમ



મીત્રો,

આપણે સહુ આ ગીત કેટલીએ વખત સાંભળી ચૂક્યાં હશું કે :

ઉઠ જાગ મુસાફીર ભોર ભઈ
અબ રૈન કહાં જો સોવત હૈ
જો સોવત હૈ સો ખોવત હૈ
જો જાગત હૈ સો પાવત હૈ

એક જાગૃત અખબાર શું કરી શકે તે વિશે આજે સૌરાષ્ટ સમાચારમાં સમાચાર વાંચીને આનંદાશ્રુ આવ્યા.

ભાસ્કરના વાચકોની તાકાત : ૭ રાજ્યોમાં ગુટખા બંધ

વાચકોની તાકાત સાથે મધ્યપ્રદેશથી શરૂ થયેલી ગુટખા સામેના પ્રતિબંધની સફર માત્ર ત્રણ મહિનામાં સાત રાજ્યો સુધી પહોંચી ગઇ છે.

સ્વામી વિવેકાનંદ કહે છે કે : બહુ કાળ સુધી આપણે રોતા રહ્યાં છીએ, હવે વધુ રડવાની જરુર નથી. ઉભા થાઓ, તમારા પગ પર ટટ્ટાર ખડાં રહો અને દૃઢ મજબૂત બનો.

આજે કહેવાનું મન થાય છે કે : બહુ કાળ સુધી આપણે સુતા રહ્યાં છીએ, જાગૃત બનો. તમારી સમસ્યા તમે ઉકેલો અને બીજાને સમસ્યા ઉકેલવામાં મદદરુપ થાઓ.


૭ રાજ્યોમાં ગુટખા બંધ



મીત્રો,

આપણે જાણીએ છીએ કે ભારત દેશમાં ૨૮ રાજ્યો અને ૭ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આવેલ છે. ભારતનો કુલ વિસ્તાર આશરે 3,166,279 ચોરસ કીમી છે અને કુલ આશરે વસ્તી તા.૨/૯/૨૦૧૧ ના રોજ 1,210,193,422 છે. એક ચોરસ કીમી દીઠ સરેરાશ ૩૮૫ લોકો રહે છે. નીચે આપણાં રાજ્યો, તેનો વિસ્તાર અને તેની આશરે વસ્તી આપેલ છે. જેને લીધે અંદાજ આવશે કે જુદા જુદા પ્રદેશોમાં ચોરસ કીમી દીઠ વસ્તીનું પ્રમાણ જુદુ જુદુ છે.


ક્રમ નામ ટુંકુ નામ પ્રકાર પટનગર વિસ્તાર (ચોરસ કીમી) ૦૯/૦૨/૨૦૧૧ ના રોજ આશરે વસ્તી ચોરસ કીમી. દીઠ વસ્તી
આંદામાન અને નિકોબાર દ્વિપ સમુહ ANI કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પોર્ટ બ્લેર 8,248 379,944 46.0649855
આંધ્ર પ્રદેશ AND રાજ્ય હૈદ્રાબાદ 275,069 84,665,533 307.797436
અરુણાચલ પ્રદેશ ARU રાજ્ય ઈટાનગર 83,743 1,382,611 16.510168
આસામ ASS રાજ્ય દિસપુર 78,438 31,169,272 397.37464
બિહાર BIH રાજ્ય પટના 94,163 103,804,637 1102.39305
ચંદીગઢ CHA કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદિગઢ 114 1,054,686 9251.63158
છત્તીસગઢ CHH રાજ્ય રાયપુર 135,191 25,540,196 188.919351
દાદરા અને નગર હવેલી DAD કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સિલ્વાસ 491 342,853 698.274949
દમણ અને દિવ DAM કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દમણ 112 242,911 2168.84821
૧૦ દિલ્હિ DEL કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દિલ્હિ 1,483 16,753,235 11296.8543
૧૧ ગોવા GOA રાજ્ય પણજી 3,702 1,457,723 393.766343
૧૨ ગુજરાત GUJ રાજ્ય ગાંધીનગર 196,024 60,383,628 308.042015
૧૩ હરીયાણા HAR રાજ્ય ચંદિગઢ 44,212 25,353,081 573.443432
૧૪ હિમાચલ પ્રદેશ HIM રાજ્ય સીમલા 55,673 6,856,509 123.156809
૧૫ જમ્મુ અને કાશ્મીર JAM રાજ્ય શ્રીનગર / જમ્મુ 101,387 12,548,926 123.772535
૧૬ ઝારખંડ JHA રાજ્ય રાંચી 79,714 32,966,238 413.556439
૧૭ કર્ણાટક KAR રાજ્ય બેંગલુરુ 191,791 61,130,704 318.736041
૧૮ કેરાલા KER રાજ્ય થીરુવનંતપુરમ 38,863 33,387,677 859.112189
૧૯ લક્ષદ્વિપ LAK કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કવારાટ્ટી 32 64,429 2013.40625
૨૦ મધ્યપ્રદેશ MAD રાજ્ય ભોપાલ 308,245 72,597,565 235.519035
૨૧ મહારાષ્ટ્ર MAH રાજ્ય મુંબાઈ 307,577 112,372,972 365.349074
૨૨ મનીપુર MAN રાજ્ય ઈમ્ફાલ 22,327 2,721,756 121.904242
૨૩ મેઘાલયા MEG રાજ્ય શિલોંગ 22,429 2,964,007 132.150653
૨૪ મિઝોરમ MIZ રાજ્ય ઐઝ્વાલ 21,081 1,091,014 51.7534273
૨૫ નાગાલેન્ડ NAG રાજ્ય કોહિમા 16,579 1,980,602 119.464503
૨૬ ઓરીસ્સા OSA રાજ્ય ભુવનેશ્વર 155,707 41,947,358 269.399308
૨૭ પોંડીચેરી PCH કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પોંડીચેરી 480 1,244,464 2592.63333
૨૮ પંજાબ PUN રાજ્ય ચંદિગઢ 50,362 27,704,236 550.101982
૨૯ રાજસ્થાન RAJ રાજ્ય જયપુર 342,239 68,621,012 200.506114
૩૦ સિક્કિમ SIK રાજ્ય ગંગટોક 7,096 607,688 85.638106
૩૧ તામીલનાડુ TAM રાજ્ય ચેન્નાઈ 130,058 72,138,958 554.667594
૩૨ ત્રીપુરા TRI રાજ્ય અગરતલા 10,486 3,671,032 350.08888
૩૩ ઉત્તર પ્રદેશ UTT રાજ્ય લખનૌ 240,928 199,581,477 828.386393
૩૪ ઉત્તરાખંડ UAR રાજ્ય દેહરાદૂન 53,483 10,116,752 189.158275
૩૫ પશ્ચિમ બંગાળ WES રાજ્ય કોલકાતા 88,752 91,347,736 1029.24707
કુલ ભારત   દેશ ન્યુ. દિલ્હિ 3,166,279 1,210,193,422 382.213135

ભારત વિસ્તારવાદી દેશ નથી. તેથી તે આજુબાજુના પ્રદેશને પચાવી પાડવા મથતો નથી. ઉલટાનું આજુબાજુના દેશોમાંથી ભારતનો વિસ્તાર હડપ કરવાની હંમેશા પેરવી થતી હોય છે. તેને લીધે ભારતનો વિસ્તાર વધવાની કોઈ શક્યતા નથી પણ વિસ્તાર ઘટી ન જાય તે તકેદારી રાખવી જરુરી છે. વળી ભારતની વસ્તી કુદકે ને ભુસકે વધી રહી છે.

૦૧/૦૩/૧૯૮૧ ના રોજ 685,184,692 માંથી  ૦૯/૦૨/૨૦૧૧ ના રોજ તે 1,210,193,422 જેટલી વધી ગઈ છે. જો આજ ઝડપે વસ્તી વધે અને તે સાથે આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓ, રહેઠાણ, પાણી, હવા, અન્ન તથા પ્રાથમિક સુવિધા વધારી ન શકાય તો સ્વાભાવિક જ છે કે પ્રજા વચ્ચે આંતરિક સંઘર્ષ ફાટી નીકળે. આ બાબતે રાજ્યકર્તાઓ, જાગૃત નાગરીકો અને સામાજિક સંસ્થાઓએ અત્યારથી જ ચેતીને પાયાની સુવિધાઓ વધારવા તરફ, કુદરતી તત્વોની યોગ્ય જાળવણી તરફ અને ઓછી જગ્યાંમાં વધુ વસ્તીને પુરતી સુવિધા કેમ આપી શકાય તે બાબતે  વૈજ્ઞનિકો,ટેકનોક્રેટસ, સમાજશાસ્ત્રીઓ, અર્થશાસ્ત્રીઓ, NGO વગેરેની સહાયથી નક્કર વિચારણા, આયોજનો અને તેની તબક્કાવાર અમલવારી શરુ કરવાની તાકીદની જરુરીયાત છે.

રાજકારણીઓ અંદરો અંદર લડવાને બદલે પ્રજા માટે અને આવનારી પેઢી માટે કાર્યરત થશે તો આ દેશને ખરા અર્થમાં સુજલામ / સુફલામ બનાવી શકાશે.

જય હિંદ


ચાલો આજે કવિતા વતી એક પત્ર અતુલને :-

પ્રિય અતુલ,

આજે મારે તને વધારે કશું કહેવું નથી. આપણાં આનંદપૂર્ણ સહજીવનને ઘણાં વર્ષો થયાં. આ વર્ષોમાં આપણે સહજીવનના, કૌટુંબિક જવાબદારીઓના, બાળકોના ઉછેરને લગતાં અને બીજા અનેક વિધ પાઠ શીખ્યાં. મારો આખો દિવસ સવારથી લઈને રાત્રી સુધી ઘરની, બાળકોની અને કુટુંબની જવાબદારીઓમાં પૂર્ણ થાય છે તે તું સારી રીતે જાણે છે.

આજે મારે તને એટલું કહેવું છે કે તું બ્લોગિંગમાં વધુ પડતો સમય વેડફવાને બદલે તેમાંથી થોડોક સમય મને, બાળકોને અને કુટુંબને આપવાનું શરુ કરીશ તો હું આજીવન તારી ઋણી રહીશ.

ક્યારેક તો મારી વાત સાંભળીશ ને?

તારી કવિતા